Στα βρέφη γύρω στην ηλικία τον 6 μηνών αρχίζει η εισαγωγή των στερεών τροφών. Τα τελευταία χρόνια άρχισε να εφαρμόζεται από πληθώρα γονιών κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες η μέθοδος baby-led-weaning για την εισαγωγή των στερεών τροφών. Με απλά λόγια με τη μέθοδο baby-led-weaning δε χρησιμοποιούνται πλέον κουτάλια και πολτοποιημένες τροφές. Το βρέφος τρώει μόνο του από κομμάτι φαγητού κατάλληλο για την ηλικία του.

Μερικές μαμάδες μόνο με τη σκέψη τρομοκρατούνται. Από την άλλη, κάποιοι γονείς αρχίζουν αυτό τον τρόπο σίτισης χωρίς δεύτερη σκέψη. Ειδικά όταν έχουν αδελφάκια μεγαλύτερα, τα βρέφη λατρεύουν την ιδέα να τα μιμούνται και να τρώνε το ίδιο φαγητό με αυτά.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα από τη μέθοδο αυτή, ποιοι οι προβληματισμοί και τι πρέπει να λάβουν υπόψιν οι μαμάδες που επιλέγουν αυτή τη μέθοδο σίτισης για τα παιδιά τους.

Πώς θα αρχίσω το baby-led weaning;

Εάν επιθυμείτε να υιοθετήσετε τη μέθοδο baby-led weaning για την έναρξη στερεών τροφών στο βρέφος σας μπορείτε να το κάνετε. Καλό θα ήταν να λάβετε υπόψιν τις ακόλουθες συμβουλές:

Χρειάζεται να βεβαιωθείτε συζητώντας με το παιδίατρο σας ή με κάποιο διαιτολόγο εξειδικευμένο στα παιδιά ότι λαμβάνει τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για να μεγαλώσει σωστά.
Συνήθως η καταλληλότερη ώρα είναι όταν τρώει όλη η οικογένεια. Η σίτιση με όλη την οικογένεια δίνει την αίσθηση ότι τρώει το ίδιο φαγητό με όλους, χωρίς περιορισμό και παράλληλα η πρόκληση καινούργιων γεύσεων και διαφόρων ειδών φαγητού δίνει το έναυσμα της δοκιμής.
Βεβαιωθείτε ότι το βρέφος σας είναι σε θέση να αρχίσει να τρώει όταν είναι ψυχοκινητικά έτοιμο. Συγκεκριμένα κάθεται με στήριξη, βάζει τα χέρια στο στόμα, δείχνει ενδιαφέρον για το φαγητό και δεν εμφανίζει το αντανακλαστικό εξωθήσεως της γλώσσας (δηλαδή μπορεί να καταπίνει χωρίς να βγάζει έξω τη γλώσσα και να απωθεί το φαγητό).
Δώστε ποικιλία τροφών κατάλληλων για την ηλικία του μωρού σας χωρίς πρόσθετη ζάχαρη και αλάτι. Τρόφιμα που έχουν από μόνα τους «φυσική λαβή» ή σχήμα καμπύλης για να μπορεί το βρέφος να το κρατεί καλύτερα είναι πιο εύκολη επιλογή. Με αυτό τον τρόπο λαμβάνει το φαγητό με τον αντίχειρα και το δείκτη και αρχίζει να τρώει και να το απολαμβάνει.
Μερικά ενδεικτικά κατάλληλα τρόφιμα για το βρέφος σας είναι: ψημένα πράσινα λαχανικά όπως μπρόκολο, μαρούλι, σπανά χι, μαγειρεμένο κρέας, όσπρια, αυγά, ψωμί, μακαρόνια, μπανάνα, πατάτα, καρότο καλά μαγειρεμένο.
Συνεχίστε να θηλάζετε το μωρό σας ή να δίνετε φόρμουλα γάλακτος στα ενδιάμεσα των γευμάτων.

Ποια είναι τα οφέλη από τη μέθοδο baby – led weaning;

Τα βρέφη τρελαίνονται να εξερευνούν πράγματα, να τα αγγίζουν αλλά και να τα βάζουν κατευθείαν στο στόμα. Με τη μέθοδο baby – led weaning καταφέρνουν να πετύχουν όλα αυτά μαζί. Καταφέρνουν να αισθανθούν την υφή, τη μυρωδιά, τη γεύση, το χρώμα, το μέγεθος μιας τροφής σε μεγαλύτερο βαθμό παρά με τη σίτιση πολτοποιημένης τροφής με το κουτάλι. Παράλληλα αποκτούν δεξιότητες όσον αφορά τις κινήσεις των χεριών, το συντονισμό ματιών –χεριών και αισθάνονται ανεξάρτητα.

Λίγες επιστημονικά τεκμηριωμένες μελέτες έχουν διεξαχθεί στο πεδίο της προσέγγισης «baby – led weaning» εντούτοις αυτές που έγιναν αποκαλύπτουν οφέλη. Τα βρέφη κάθονται ανεξάρτητα στο τραπέζι παρέα με όλη την οικογένεια και απολαμβάνουν από νωρίς ένα κοινό γεύμα και διάφορα είδη φαγητού με αποτέλεσμα να λαμβάνουν την εμπειρία γεύσεων και θρεπτικών συστατικών. Δεν είναι λίγες οι φορές που έχουν την τάση να αρπάζουν με μανία το φαγητό από το πιάτο του μικρού τους αδελφού.

Παράλληλα με τη μέθοδο «baby – led weaning» μελέτες υποστηρίζουν ότι τα βρέφη σιτίζονται με πιο υγιεινές τροφές γεγονός που αντικατοπτρίζεται με μικρότερη πιθανότητα εμφάνισης παχυσαρκίας σε αυτή την ομάδα βρεφών σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες. Σιτίζονται όσο επιθυμούν και αφήνουν το φαγητό όταν το αποφασίσουν χωρίς πιέσεις να κενώσουν το κουπάκι του πουρέ και με αίσθημα ανεξαρτησίας από τη βρεφική ηλικία.

Από την άλλη μεριά οι γονείς και κυρίως η μαμάδες που ασχολούνται με την παρασκευή των γευμάτων απαλλάσσονται από το χρόνο προετοιμασίας πουρέ γεύματος.

Ποια είναι τα μειονεκτήματα της μεθόδου baby – led weaning;

Χωρίς καμία αμφιβολία η μέθοδος baby – led weaning θα οδηγήσει σε ακαθαρσίες στο πάτωμα, στο τραπέζι και την καρέκλα που ακουμπούν τα βρέφη. H απαλλαγή από την παρασκευή του γεύματος δημιουργεί θέματα και ανάγκες για καθαριότητα.
Παράλληλα τα βρέφη μπορεί να δυσκολεύονται να μασήσουν καλά το ψημένο κρέας που αποτελεί την κύρια πηγή σιδήρου για τα παιδιά. Αν κάποιο μέρος του φαγητού καταλήξει στο πάτωμα αυτός είναι ένας άλλος παράγοντας που μειώνει τα θρεπτικά συστατικά που λαμβάνουν από ένα είδος τροφής. Ο σίδηρος είναι θεμελιώδους σημασίας στην ανάπτυξη του παιδιού επομένως είναι σημαντικό το βρέφος να λαμβάνει επαρκείς ποσότητες.
Η επίσημη συμβουλή από την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας είναι η έναρξη της εισαγωγής στερεών τροφών με τη μορφή πουρέ και παράλληλα να δίνετε στα βρέφη τροφές να τρώνε με το χέρι.

Δεν είναι επικίνδυνο να πνιγεί το μωρό με τη μέθοδο baby – led weaning;

Ο κίνδυνος πνιγμονής για ένα βρέφος είναι υπαρκτός με οποιαδήποτε μέθοδο και εάν σιτίζεται. Βέβαια αν το βρέφος είναι έτοιμο ψυχοκινητικά να λάβει στερεά τροφή ο κίνδυνος είναι ελάχιστος. Πρόσφατες μελέτες στο Καναδά και τη Νέα Ζηλανδία έδειξαν ότι τα βρέφη που σιτίζονται με τη μέθοδο baby – led weaning δεν διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο πνιγμονής από τα βρέφη που σιτίζονται με πουρέ φαγητά. Το ίδιο εύρημα αποκάλυψε μελέτη που δημοσιεύτηκε πριν ένα χρόνο στο περιοδικό Pediatrics.

Το σημαντικότερο από όλα είναι το βρέφος να τρώει πάντοτε υπό επίβλεψη. Ποτέ μην αφήνεται ένα βρέφος να τρώει χωρίς να το επιτηρείτε και να γνωρίζετε τις σωστές ενέργειες σε περίπτωση πνιγμονής.

Υπάρχουν καταστάσεις που είναι καλύτερα να αποφύγω τη μέθοδο baby – led weaning;

Συζητήστε το θέμα με τον παιδίατρό σας στις ακόλουθες περιπτώσεις:

Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό αλλεργίας ή δυσανεξίας σε τρόφιμα.
Το βρέφος σας γεννήθηκε πρόωρα.
Το βρέφος παρουσιάζει δυσκολία να μασήσει το φαγητό ή να το μεταφέρει στο στόμα του.

Συμπερασματικά,

Η μέθοδος baby – led weaning άρχισε να χρησιμοποιείται ευρέως για την έναρξη των στερεών τροφών στα βρέφη τα τελευταία χρόνια. Δεν έχει γίνει ακόμη μεγάλη έρευνα στο πεδίο του θέματος για να μπορέσει να ενταχθεί σε κατευθυντήρια οδηγία και να δοθούν σαφείς οδηγίες στους γονείς από διεθνείς Οργανισμούς.

Μπορείτε να δοκιμάσετε να σιτίσετε το βρέφος σας με τη μέθοδο baby – led weaning αρκεί να σιγουρευτείτε ότι μπορεί να το κάνει και παράλληλα να είστε προσεκτικοί στο είδος και την ποιότητα των τροφών που του προσφέρετε. Το καλό φαγητό βοηθά τα παιδιά να μεγαλώσουν σωστά αλλά δεν παύει να είναι και πηγή απόλαυσης.
Δρ Ελισάβετ Ευσταθίου, Παιδίατρος

Η αξία του Παιδικού Βιβλίου

Χαλάρωση, Ηρεμία

Η ανάγνωση βιβλίων πριν από το βραδινό ύπνο είναι χρήσιμη για χαλάρωση, γιατί επιτρέπει στα παιδιά να ξεχνούν τα άγχη και την δυσφορία της ημέρας και να «χαθούν» για λίγο στην φαντασία, να «βυθιστούν στα ήρεμα βάθη» ενός βιβλίου. Αυτά που βοηθούν στην ηρεμία είναι η εξοικείωση μιας πολύ αγαπημένης ιστορίας, ο ρυθμός και η επανάληψη σε ένα βιβλίο, καθώς και η αίσθηση της ασφάλειας που νιώθει το παιδί όταν βρίσκεται στον ίδιο χώρο με το αγαπημένο του πρόσωπο να του διαβάζει την ιστορία του βιβλίου.

Ανάπτυξη και Ωρίμανση

Με την ανάγνωση τα παιδιά μπορούν να αναπτύξουν από νεαρή ηλικία την αγάπη και το πάθος για την λογοτεχνία. Οι ιστορίες στα παιδικά βιβλία διαδραματίζουν σπουδαίο ρόλο στην ανάπτυξη, στην ωρίμανση και στην μελλοντική τους επιτυχία. Τα βοηθούν να διαμορφώσουν την δική τους εκτίμηση για τον κόσμο, να αναπτύξουν την συναισθηματική τους νοημοσύνη και δημιουργικότητα και, τέλος, να καλλιεργήσουν την ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους και των κοινωνικών τους δεξιοτήτων.

Αυτοπεποίθηση

Η ανάγνωση αυξάνει το επίπεδο εμπιστοσύνης στον εαυτό. Μελέτες έχουν δείξει ότι τα παιδιά που ξέρουν να διαβάζουν καλά έχουν υψηλότερα ποσοστά αυτοπεποίθησης. Αυτό τα ωφελεί ιδιαίτερα στο σχολείο, καθώς αισθάνονται σίγουρα για τον εαυτό τους με αποτέλεσμα να επιθυμούν περισσότερο να συμμετέχουν σε κοινωνικές δραστηριότητες. Επιπλέον, η αυτοπεποίθηση και η αυτοεκτίμηση διαμορφώνεται όταν το άτομο γνωρίζει ποια είναι η θέση του μέσα στον κόσμο, ποιος είναι και τί ακριβώς κάνει. Οι ιστορίες στα βιβλία μέσα από τους χαρακτήρες βοηθούν τα παιδιά να γνωρίσουν τον κόσμο γύρω τους να αντλήσουν πληροφορίες, να αποκτήσουν αντίληψη και να οικοδομήσουν ένα στέρεο έδαφος έχοντας ανοιχτούς ορίζοντες για να βρουν και εκείνα τον δικό τους δρόμο.

Διαχείριση Συναισθημάτων

Η ανάγνωση ιστοριών που περιέχουν συναισθήματα μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να καταλάβουν και να αναγνωρίσουν τα συναισθήματά τους. Αντιλαμβάνονται ότι υπάρχουν κι άλλοι που αισθάνονται με τον ίδιο τρόπο και δεν είναι μόνα τους. Τα μαθαίνει ότι τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά και πρέπει να εκφράζονται. Οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί μπορούν να έχουν κάποια ιδέα για το πώς αισθάνεται ένα παιδί για κάποιες καταστάσεις παρακολουθώντας τις απαντήσεις τους στα συναισθήματα των χαρακτήρων. Για παράδειγμα, πώς το παιδί αποκρίνεται στο χαρακτήρα της ιστορίας που αισθάνεται λυπημένος ή φοβισμένος;

Ανάπτυξη της Φαντασίας

Τα βιβλία συμβάλλουν στην ανάπτυξη της φαντασίας του παιδιού εισάγοντας νέες ιδέες για τον κόσμο, για διαφορετικά χρονικά σημεία και επινοημένους χαρακτήρες. Τα ενθαρρύνει να συνειδητοποιήσουν ότι μπορούν και πρέπει να φανταστούν οτιδήποτε θέλουν.

Γνωστικές Δεξιότητες και Μάθηση

Η ανάγνωση ενισχύει τις γνωστικές δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την επιτυχία τους στο σχολικό περιβάλλον. Οι ιστορίες είναι ένας πολύ καλός τρόπος για την εισαγωγή νέων λέξεων στην γλώσσα. Τα παιδιά μπορούν να μάθουν για έννοιες, όπως το σχήμα, το μέγεθος, ο χώρος και το χρώμα, τους αριθμούς και τα ονόματα αντικειμένων. Μπορούν να τα διδάξουν καθημερινά καθήκοντα, όπως πώς να βουρτσίζουν τα δόντια τους, να φροντίζουν τα ζώα, να καθαρίζουν, να τακτοποιούν και να προετοιμάζουν το μεσημεριανό φαγητό ή το δείπνο.

Είναι, επίσης, χρήσιμες για τη διδασκαλία πιο περίπλοκων ιδεών, όπως η σημασία του μοιράσματος, την συμπόνια για τους άλλους, την αποδοχή και την διαφορετικότητα στον κόσμο. Μπορούν να είναι χρήσιμες όταν γίνεται προσπάθεια να εξηγηθούν τραυματικά γεγονότα, όπως διαζύγια γονέων και πένθος.

O Mihaly Csikszentmihalyi (Μιχάι Τσίκζεντμιχαι), καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Claremont της Καλιφόρνιας, αναφέρει το εξής για την ανάγνωση παιδικών βιβλίων: «Όταν τα παιδιά είναι μικρά, είναι πιο σημαντικό να φανταστούν τους εαυτούς τους ως πειρατές και εξερευνητές σε ιστορίες από ό,τι να διαβάζουν απλά την κάθε λέξη». Ο στόχος των γονέων και των εκπαιδευτικών πρέπει να είναι να βοηθήσουν τα παιδιά να αναπτύξουν πρώτα την αγάπη για την ανάγνωση και, αργότερα, να κατακτήσουν τις τεχνικές ανάγνωσης. Να έχουν πάντα στο νου τους να μην περιμένουν περισσότερα από όσα ορίζει το ηλικιακό και αναπτυξιακό στάδιο στο οποίο βρίσκονται, γιατί αρκετά συχνά οι υπερβολικές προσδοκίες οδηγούν τα παιδιά να απογοητεύονται και να αποθαρρύνονται.

Καθιέρωση Παγκόσμιας Ημέρας Παιδικού Βιβλίου

Η μεγάλη σημασία των παιδικών βιβλίων διαφαίνεται στο γεγονός ότι η Διεθνής Οργάνωση Βιβλίων για την Νεότητα (IBBY) το 1966 καθιέρωσε την 2 Απριλίου ως την Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου. Η ημέρα αυτή συμπίπτει με την ημέρα γενεθλίων του μεγάλου Δανού λογοτέχνη και συγγραφέα παραμυθιών Hans Christian Andersen (2 Απριλίου 1805), με σκοπό να εμπνεύσει στα παιδιά την αγάπη για το διάβασμα, να τονίσουν την αξία της ανάγνωσης και να ενθαρρύνει την συνεργασία για την ανάπτυξη κα την διάδοση της λογοτεχνίας σε παιδιά, νέους και ενήλικες. Το Ελληνικό Κέντρο Βιβλίου στηρίζει την πρωτοβουλία αυτή από το 1996 και σε συνεργασία με τον Κύκλο του Παιδικού και Εφηβικού Βιβλίου τυπώνει αφίσες και φυλλάδια με το μήνυμα και τα αποστέλλει σε ένα ευρύ δίκτυο σχολείων και σχολικών βιβλιοθηκών, προτρέποντας, παράλληλα, και άλλους φορείς να οργανώνουν εκδηλώσεις, ημερίδες και ομιλίες για τον εορτασμό της Παγκόσμιας Ημέρας Παιδικού Βιβλίου.

Δικτυογραφία:

· http://www.greekibby.gr/

· https://www.facebook.com/ibbygreece/

· https://www.writersbureau.com/writing/Why-are-stories-important-for-children.htm

· https://www.thekidsbookcompany.com/value-childrens-books/

Ελένη Νικολιδάκη (Ψυχολόγος)

Απόφοιτη Ψυχολογίας από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Eιδικευόμενη Ψυχοθεραπεύτρια Συστημικής/Οικογενειακής Ψυχοθεραπείας. Πιστεύω η ψυχολογία αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας και η ύπαρξη της ψυχικής μας ευημερίας και γαλήνης δημιουργούν τις συνθήκες για μια πιο ευτυχισμένη και παραγωγική ζωή. Επίσης, μου αρέσουν οι ξένες γλώσσες και ο πολιτισμός που κρύβεται πίσω από αυτές, ενώ με ηρεμεί η θάλασσα, καθώς μου δημιουργεί την αίσθηση της γαλήνης. Στον ελεύθερό μου χρόνο διαβάζω Λογοτεχνία και τελευταία με ενδιαφέρει η συγγραφή άρθρων, με στόχο την μετάδοση της γνώσης της Επιστήμης της Ψυχολογίας. Μόττο μου: «Ας δείξουμε εμπιστοσύνη στη ζωή και στο ένστικτό μας. Ξέρουν να μας καθοδηγούν».

Πόσο τρέμουμε την ελευθερία της αταξίας που δημιουργεί, των αναπόφευκτων αμφισβητήσεων που προκύπτουν από αυτό, ώστε να αισθανόμαστε την ανάγκη να το υποτάξουμε στους νόμους της αγοράς και της ζήτησης, να το καθηλώσουμε σε ένα ακόμη προϊόν ή και παρεχόμενη υπηρεσία μέσω των εργαστηρίων παιχνιδιού για παιδιά και γονείς που εμφανίζονται τα τελευταία χρόνια.»

Σύμφωνα με τον ανθρωπολόγο Μαρσέλ Μάους, μέσω του παιχνιδιού καθίσταται δυνατή η ανάγνωση μιας κοινωνίας. Η θέση μας σήμερα ως ενήλικες απέναντι στο παιχνίδι των παιδιών, καθρεφτίζει την κοινωνίας μας, η οποία μοιάζει να το αντιστρατεύεται.

Κατά τον Φρόιντ, «Το αντίθετο του παιχνιδιού δεν είναι η σοβαρότητα , αλλά η πραγματικότητα», με τον σημερινό άνθρωπο να προσαρμόζεται εύκολα, πεπεισμένος ότι δεν μπορεί να κάνει και πολλά για να την αλλάξει.

Ο μεταβατικός χώρος του παιχνιδιού είναι το σημείο όπου το παιδί διερευνά το άγνωστο, βιώνοντας την ελευθερία της ύπαρξής του, αναδημιουργώντας τον εαυτό του και τον κόσμο του.

Παίζοντας έτσι ως παιδί, είναι πιο πιθανό ως ενήλικας να είναι σε θέση να βιώνει τις επερχόμενες μεταβολές ως προκλήσεις και όχι ως μείζονα προσωπική αμφισβήτηση και να συμβάλλει στην δημιουργία του κόσμου του αύριο, απαρνούμενος τη θέση του παθητικού υποκειμένου.

Δυστυχώς σήμερα η παιγνιότητα, αν και πρωταρχική ιδιότητα του παιδιού, μοιάζει να μην του επιτρέπεται από τους ενήλικες.

Ως εκπρόσωποι του καταναλωτισμού τείνουμε να συγχέουμε τα υλικά παιχνίδια με την πράξη του παιχνιδιού. Παρέχουμε στα παιδιά πληθώρα παιχνιδιών που τελούν στην υπηρεσία ενός μετρήσιμου γνωστικού στόχου, στομώνοντας έτσι την δημιουργικότητά τους.

Ξεχνάμε πως «παίζω δεν σημαίνει τείνω προς ένα συγκεκριμένο στόχο αλλά είμαι δεκτικός στο απρόσμενο».

Ξεχνάμε πως η λειτουργία του παιχνιδιού δεν αφορά την εξάρτηση του «έχω» μα την ελευθερία του «είναι». Μια χαρτοπετσέτα, ένα κουρελάκι μπορεί να «είναι» καπέλο, πουλί, αέρας, σύννεφο..ένας ολόκληρος κόσμος εν τη γενέσει του.

Αυτή η δυνητικότητα συνιστά την συναρπαστικότητα του παιχνιδιού, την περιέργεια για το τι θα συμβεί μετά, την έκπληξη μπρος στο απρόσμενο, την δυναμική -του τι μπορώ να κάνω, την εξερεύνηση -του πώς μπορώ να είμαι.

Πόσο φοβόμαστε τελικά το παιχνίδι; Πόσο τρέμουμε την ελευθερία της αταξίας που δημιουργεί, των αναπόφευκτων αμφισβητήσεων που προκύπτουν από αυτό, ώστε να αισθανόμαστε την ανάγκη να το υποτάξουμε στους νόμους της αγοράς και της ζήτησης, να το καθηλώσουμε σε ένα ακόμη προϊόν ή και παρεχόμενη υπηρεσία μέσω των εργαστηρίων παιχνιδιού για παιδιά και γονείς που εμφανίζονται τα τελευταία χρόνια.

Γιατί προωθούνται τα παιχνίδια -games εις βάρος του ελεύθερου παιχνιδιού – play;

Με τα games, διασφαλίζεται εκ των προτέρων, το σημείο λήξης του παιχνιδιού: νίκη, ήττα, ισοπαλία, σκορ. Αυτό που ορίζει τα games, δεν είναι η αυτοδιάθεση του παιδιού μα η φύση του αποτελέσματος. Με την αυστηρή δομή τους το ωθούν να δομεί με τη σειρά του, μια άμυνα απέναντι στο μη προβλέψιμο που προσφέρει το συμβολικό ελεύθερο παιχνίδι (play).

Κι επειδή, «χωρίς καμία αμφιβολία θα ζήσουμε όπως παίξαμε», μεγαλώνοντας εξακολουθούμε να παίζουμε με αφάνταστη σοβαρότητα παρόμοια παιχνίδια με τον εαυτό μας και τους άλλους.

Χρειάζονται και τα games-παιχνίδια. Μα στον καιρό μας μοιάζει να υπερκαλύπτουν το μεταβατικό χώρο του συμβολικού παιχνιδιού. Κι έχει σημασία αυτό να το δούμε. Γιατί, ό,τι μας κρατά ως παιδιά περιορισμένους μέσα σε ένα συγκεκριμένο εύρος αλληλεπιδράσεων, χρησιμοποιώντας ένα επιβεβλημένο σύνολο κανόνων, εξακολουθεί και στη ζωή μας να μας κινεί και να θέτει όρια στο τι μπορούμε να κάνουμε, «φυλακίζοντάς» μας, σε ένα ανταγωνιστικό πλαίσιο συμμόρφωσης κι εξάρτησης.

Σίγουρα έτσι νοιώθουμε ασφαλείς. Κάθε ιδέα ενός μεγαλύτερου ή και διαφορετικού εύρους αλληλεπίδρασης μοιάζει τρομακτική ακόμη και για να την φανταστεί κανείς. Εύκολα μπορούμε να κάνουμε τις αναγωγές σε σχέση με την λειτουργία μας στην κοινωνία και τις αντιστάσεις μας στη δημιουργικότητα και την αλλαγή που οδηγούν σε νέους τρόπους ύπαρξης, συνοχής και αλληλεπίδρασης.

Στο ελεύθερο συμβολικό παιχνίδι, το παιδί ακολουθεί την εσωτερική του παρώθηση. Αφήνεται σε μια περιπέτεια, εξερευνώντας το άγνωστο μέσα κι έξω από τον εαυτό του, εμπιστευόμενο τη διαδικασία του παιχνιδιού.

Αν αφιερώναμε λίγο χρόνο να το παρατηρήσουμε χωρίς να επεμβαίνουμε, θα ανακαλούσαμε την φράση του Σίλο: «Σου μιλώ για απελευθέρωση, για κίνηση, για διαδικασία».

Παίζοντας μοιράζονται πράγματα και εμπειρίες, συναισθήματα, νέες αισθήσεις, δημιουργούνται αναφορές. Κι όλα αυτά τα γεννήματα της στιγμής τα υποδέχονται με χαρά και πνεύμα ανοίγματος. Μη προσδοκώντας κανένα όφελος, παρά μόνο ελπίζοντας στην επόμενη στιγμή.

Ο Λάο Τσε είχε πει: «Του τροχού τον άξονα μοιράζονται τριάντα ακτίνες. Χρήσιμος όμως γίνεται από την κεντρική του τρύπα. Πλάσε κανάτι με πηλό. Χρήσιμο γίνεται από τον εσωτερικό του άδειο χώρο. Το όφελος λοιπόν έρχεται από τούτο που υπάρχει. Το χρήσιμο προκύπτει από εκείνο που λείπει».

Είναι ανάγκη να αφήνουμε κενό χώρο στα παιδιά να παίζουν ελεύθερα, χωρίς σκοπό. Αυτό μόνο αρκεί!

Σήμερα αποτιμάται ως χάσιμο χρόνου το να μην κάνουμε τίποτα άλλο εκτός από το να παίζουμε, το να μην έχουμε άλλο σκοπό εκτός από το να γνωριστούμε. Κι όμως μέσω αυτού που παραχωρούμε οι ενήλικες στον εαυτό μας ως ευκαιρία για απόλαυση και παιχνίδι, μεταβιβάζουμε στα παιδιά το πιο ουσιώδες, την επιθυμία και την χαρά για ζωή.

Απόσπασμα από το βιβλίο του Πατρίς Ιερ – Τόπο στο παιχνίδι, Εκδόσεις Μεταίχμιο

Τέλος στα πλαστικά μιας χρήσης, νωρίτερα και από την ημερομηνία που ορίζει η Ευρωπαϊκή Οδηγία, επιδιώκει να βάλει η κυβέρνηση. Μάλιστα, σε περίπου έναν χρόνο από τώρα, οι πολίτες θα πρέπει να έχουν επαναχρησιμοποιούμενα ποτήρια για τον καφέ, παγούρια για το νερό και ταπεράκι για το φαγητό όπως χαρακτηριστικά προτείνει το υπουργείο Περιβάλλοντος, αφού η κακή για το περιβάλλον συνήθεια σύντομα θα αποτελεί παρελθόν.

«Προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι η ταχεία υιοθέτηση της οδηγίας της ΕΕ για τη σταδιακή μηδενική χρήση των πλαστικών μιας χρήσης (η προθεσμία ενσωμάτωσης της ευρωπαϊκής οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο εκπνέει στις 3/7/2021). Θέλουμε αυτό να το πετύχουμε έναν χρόνο νωρίτερα (δηλαδή, τον Ιούνιο του 2020). Δεν είναι κάτι που πρέπει να γίνει με το στανιό, αλλά ως υποχρέωση στη συνείδησή μας» σημείωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός Περιβάλλοντος Κωστής Χατζηδάκης στην παρουσίαση των δράσεων του ΥΠΕΝ.
Ειδικότερα, τα πλαστικά προϊόντα μιας χρήσης που καλύπτονται από το άρθρο 5 σχετικά με περιορισμούς διάθεσης στην αγορά είναι τα εξής:`
1) Μπατονέτες, εκτός εάν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 90/385/ΕΟΚ του Συμβουλίου ( 1 ) ή της οδηγίας 93/42/ΕΟΚ του Συμβουλίου ( 2 )·
2) Μαχαιροπίρουνα (πιρούνια, μαχαίρια, κουτάλια, ξυλάκια φαγητού)
3) Πιάτα·
4) Καλαμάκια, εκτός εάν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 90/385/ΕΟΚ ή της οδηγίας 93/42/ΕΟΚ
5) Αναδευτήρες ποτών·
6) Ξυλάκια που προσαρτώνται και στηρίζουν μπαλόνια, εκτός από μπαλόνια για βιομηχανικές ή άλλες επαγγελματικές χρήσεις και εφαρμογές που δεν διανέμονται στους καταναλωτές, συμπεριλαμβανομένων μηχανισμών για τέτοια ξυλάκια·
7) Περιέκτες τροφίμων κατασκευασμένοι από διογκωμένο πολυστυρένιο, δηλαδή δοχεία όπως κουτιά, με ή χωρίς κάλυμμα, εντός των οποίων τοποθετούνται τρόφιμα τα οποία:
α) προορίζονται για άμεση κατανάλωση είτε επιτόπου είτε εκτός του καταστήματος,
β) συνήθως καταναλώνονται από το δοχείο, και
γ) είναι έτοιμα για κατανάλωση χωρίς περαιτέρω προετοιμασία, π.χ. μαγείρεμα, βράσιμο ή ζέσταμα, συμπεριλαμβανομένων των περιεκτών που χρησιμοποιούνται για γεύματα ταχυφαγείων ή άλλα γεύματα έτοιμα προς άμεση κατανάλωση, εκτός από περιέκτες ποτών, πιάτα και πακέτα και περιτυλίγματα που περιέχουν τρόφιμα·
8) περιέκτες ποτών από διογκωμένο πολυστυρένιο και τα καπάκια και καλύμματά τους
9) κυπελλάκια από διογκωμένο πολυστυρένιο και τα καπάκια και καλύμματά τους·EL
Η Οδηγία ΕΕ 2019/904 ψηφίστηκε στις 5 Ιουνίου 2019 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο με σκοπό τη μείωση των επιπτώσεων ορισμένων πλαστικών προϊόντων στο περιβάλλον και ορίζει:
Τη μείωση και σταδιακή κατάργηση συγκεκριμένων κατηγοριών προϊόντων.
Την αύξηση του ποσοστού ανακύκλωσης.
Την επαναχρησιμοποίηση ανακυκλωμένων υλικών ως πρώτης ύλης (π.χ. 25% έως 2025, 30% έως 2030).
Τη συντεταγμένη μετάβαση στην κυκλική οικονομία.
Απαιτήσεις για συγκεκριμένα προϊόντα.
Απαιτήσεις σχετικά με τη σήμανση.
Σύμφωνα με την Οδηγία, στην Ευρώπη το 80-85% των θαλάσσιων απορριμμάτων που καταμετρούνται στις παραλίες είναι πλαστικά, ενώ τα πλαστικά αντικείμενα μΙας χρήσης αντιστοιχούν στο 50% και τα είδη αλιείας στο 27% του συνόλου.
Για ορισμένα πλαστικά προϊόντα μιας χρήσης, δεν υπάρχουν ακόμη κατάλληλες και πιο βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις και η κατανάλωση των περισσότερων τέτοιων πλαστικών προϊόντων μιας χρήσης αναμένεται να αυξηθεί. «Για να αναστραφεί η τάση αυτή και να προωθηθούν προσπάθειες για πιο βιώσιμες λύσεις θα πρέπει να ζητηθεί από τα κράτη μέλη να λάβουν τα αναγκαία μέτρα, για παράδειγμα θέτοντας στόχους μείωσης της εθνικής κατανάλωσης, για την επίτευξη φιλόδοξης και διαρκούς μείωσης στην κατανάλωση των εν λόγω προϊόντων χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η υγιεινή των τροφίμων, η ασφάλεια των τροφίμων, οι ορθές πρακτικές υγιεινής, οι κανόνες ορθής παρασκευαστικής πρακτικής, η πληροφόρηση των καταναλωτών ή οι απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας που ορίζονται στους κανονισμούς του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με την ασφάλεια των τροφίμων, την υγιεινή και τη σήμανση. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο φιλόδοξα για τα εν λόγω μέτρα, καθώς θα πρέπει να επιφέρουν σημαντική αντιστροφή των τάσεων κατανάλωσης και να οδηγήσουν σε μετρήσιμη ποσοτική μείωση. Τα εν λόγω μέτρα θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τον αντίκτυπο των προϊόντων σε ολόκληρη τη διάρκεια του κύκλου ζωής τους, μεταξύ άλλων όταν βρίσκονται στο θαλάσσιο περιβάλλον, και να τηρούν την ιεράρχηση των αποβλήτων».
Παράλληλα, αν αποφασίσουν να εφαρμόσουν την εν λόγω υποχρέωση μέσω περιορισμών εμπορίας, θα πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι περιορισμοί αυτοί είναι αναλογικοί και δεν εισάγουν διακρίσεις. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να ενθαρρύνουν τη χρήση προϊόντων πολλαπλής χρήσεως τα οποία, αφού γίνουν απόβλητα, θα είναι κατάλληλα για προετοιμασία προς επαναχρησιμοποίηση και ανακύκλωση.
Όσον αφορά τα πλαστικά προϊόντα μιας χρήσης για τα οποία δεν υπάρχουν άμεσα διαθέσιμες κατάλληλες και πιο βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις, τα κράτη μέλη θα πρέπει, σύμφωνα με την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει», να θεσπίσουν επίσης συστήματα διευρυμένης ευθύνης του παραγωγού για την κάλυψη του κόστους διαχείρισης αποβλήτων και περισυλλογής απορριμμάτων καθώς και το αναγκαίο κόστος των μέτρων ευαισθητοποίησης για την πρόληψη και τη μείωση τέτοιου είδους απορριμμάτων. Το εν λόγω κόστος δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το κόστος που απαιτείται για την παροχή των εν λόγω υπηρεσιών με οικονομικά αποδοτικό τρόπο και θα πρέπει να καθορίζεται με διαφάνεια μεταξύ των ενδιαφερόμενων φορέων.
Ταυτόχρονα, η Οδηγία αναφέρει και άλλα προϊόντα στα οποία πρέπει να μειωθεί η κατανάλωση τους όπως είναι τα:
1) Κυπελάκια συμπεριλαμβανομένων των καλυμμάτων και των καπακιών τους.
2) Περιέκτες τροφίμων, δηλαδή δοχεία όπως κουτιά, με ή χωρίς κάλυμμα, εντός των οποίων τοποθετούνται τρόφιμα τα οποία:
α) προορίζονται για άμεση κατανάλωση είτε επιτόπου είτε εκτός του καταστήματος,
β) συνήθως καταναλώνονται από το δοχείο, και
γ) είναι έτοιμα για κατανάλωση χωρίς περαιτέρω προετοιμασία, π.χ. μαγείρεμα, βράσιμο ή ζέσταμα, συμπεριλαμβανομένων των περιεκτών που χρησιμοποιούνται για γεύματα ταχυφαγείων ή άλλα γεύματα έτοιμα προς άμεση κατανάλωση, εκτός από περιέκτες ποτών, πιάτα και πακέτα και περιτυλίγματα που περιέχουν τρόφιμα.
Πλαστικά μιας χρήσης που καλύπτονται από απαιτήσεις σήμανσης:
1) Σερβιέτες υγιεινής, ταμπόν και εφαρμογείς ταμπόν.
2) Υγρά μαντηλάκια, δηλαδή προδιαβρεγμένα μαντηλάκια προσωπικής υγιεινής και οικιακής χρήσης.
3) Προϊόντα καπνού με φίλτρο και φίλτρα που κυκλοφορούν στο εμπόριο για χρήση σε συνδυασμό με προϊόντα καπνού.
4) Κυπελλάκια.

Από Μαρίνα Ξυπνητού  economix.gr
Φωτογραφία shutterstock